Πέρα από τα τείχη του κάστρου
Το μνημείο UNESCO του Κάστρου Σπίς: Η πλήρης ιστορία
Το Κάστρο Σπίς αποτελεί ένα κομμάτι ενός μνημείου παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO με πέντε μνημεία — να ποια είναι τα υπόλοιπα, τι κάνει το καθένα άξιο επίσκεψης και πώς συνδέονται μεταξύ τους.
Check dates and availability ↗Τα πέντε στοιχεία της εγγραφής στην UNESCO
| Τοποθεσία | Τι είναι | Προστέθηκε στον κατάλογο |
|---|---|---|
| Κάστρο του Spiš | Ερειπωμένο κάστρο στην κορυφή λόφου, το οπτικό σημείο αναφοράς της ομάδας | 1993 |
| Spišská Kapitula | Τειχισμένος εκκλησιαστικός οικισμός με τον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Μαρτίνου | 1993 |
| Spišské Podhradie | Πόλη στους πρόποδες του λόφου του κάστρου | 1993 |
| Εκκλησία του Αγίου Πνεύματος, Ζέχρα | Μικρή εκκλησία με τοιχογραφίες του 13ου–15ου αιώνα | 1993 |
| Λεβότσα | Οχυρωμένη μεσαιωνική εμπορική πόλη με τον βωμό του Μάστερ Πάουλ | 2009 |
Μία εγγραφή, πέντε τόποι
Το Κάστρο Σπίς εγγράφηκε στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO το 1993 με την ονομασία «Spišský Hrad and its Associated Cultural Monuments». Η αρχική αυτή εγγραφή κάλυπτε τέσσερα στοιχεία συγκεντρωμένα γύρω από την ίδια περιοχή του Σπίς: το ίδιο το κάστρο, τον περιτειχισμένο εκκλησιαστικό οικισμό Spišská Kapitula, την πόλη Spišské Podhradie στους πρόποδες του λόφου του κάστρου και τον πρώιμο γοτθικό Ναό του Αγίου Πνεύματος στη Žehra. Το 2009 η εγγραφή επεκτάθηκε ώστε να συμπεριλάβει το ιστορικό κέντρο της Levoča και το περίφημο τέμπλο της, και ο τόπος μετονομάστηκε σε «Levoča, Spišský Hrad and the Associated Cultural Monuments» για να αντικατοπτρίζει τη προσθήκη. Η UNESCO αναγνώρισε το σύνολο βάσει του κριτηρίου (iv), ως ένα από τα εκτενέστερα και πληρέστερα σωζόμενα σύνολα στρατιωτικής, πολιτικής και θρησκευτικής αρχιτεκτονικής του 13ου και 14ου αιώνα σε ολόκληρη την Ανατολική Ευρώπη.
Spišská Kapitula: Η περιτειχισμένη εκκλησιαστική πόλη
Η Spišská Kapitula βρίσκεται στον δικό της χαμηλό λόφο απέναντι από το κάστρο και αποκαλείται ενίοτε «Σλοβακικό Βατικανό» για τον ρόλο της ως ανεξάρτητου εκκλησιαστικού οικισμού, ιστορικά εκτός της αστικής εξουσίας της πόλης που απλώνεται κάτω από αυτήν. Είναι ένας ενιαίος περιτειχισμένος δρόμος με μεσαιωνικά σπίτια κανονικών, με κέντρο τον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Μαρτίνου, χτισμένο σε συνδυασμό ύστερου ρομανικού και ύστερου γοτθικού ρυθμού μεταξύ 1245 και 1273 στη θέση παλαιότερης εκκλησίας του 12ου αιώνα. Δίπλα στον καθεδρικό ναό στέκονται το επισκοπικό μέγαρο και ένα κτίριο σχολής όπου εκπαιδεύονται ιερείς από τον 13ο αιώνα. Επειδή οχυρώθηκε ξεχωριστά από το κάστρο, η Spišská Kapitula προσφέρει μια εντελώς διαφορετική εμπειρία στον επισκέπτη — έναν ήσυχο, ακόμη κατοικημένο ιστορικό οικισμό αντί για ερείπια, και ένα από τα καλύτερα διατηρημένα ρομανικά-γοτθικά σύνολα σε ολόκληρη τη Σλοβακία.
Spišské Podhradie: Η πόλη στους πρόποδες του κάστρου
Το Spišské Podhradie είναι η ζωντανή πόλη ακριβώς κάτω από τον λόφο του κάστρου και για τους περισσότερους επισκέπτες αποτελεί και την πρακτική πύλη προς τον χώρο — το δωρεάν πάρκινγκ επισκεπτών βρίσκεται κάτω από το κάστρο στην πλευρά που βλέπει στη Žehra, και είναι επίσης δυνατόν να ανεβείτε με τα πόδια από την ίδια την πόλη, αν και αυτή η διαδρομή διαρκεί σημαντικά περισσότερο από το να οδηγήσετε μέχρι το πάρκινγκ. Η δική της κληρονομιά που περιλαμβάνεται στον κατάλογο της UNESCO περιλαμβάνει αναγεννησιακά αρχοντικά εμπόρων και μια σωζόμενη συναγωγή, που αντανακλούν μια κάποτε σημαντική εβραϊκή κοινότητα που έζησε εδώ για γενιές. Είναι μια μικρότερη, λιγότερο περιποιημένη στάση από τη Levoča ή τη Spišská Kapitula, αλλά αξίζει έναν αργό περίπατο αν έχετε χρόνο πριν ή μετά το κάστρο, έστω και μόνο για να δείτε το ερείπιο να δεσπόζει πάνω από τις στέγες από το επίπεδο του εδάφους.
Ο Ναός του Αγίου Πνεύματος στη Žehra
Αυτός ο μικρός ναός, που ολοκληρώθηκε γύρω στο 1275, είναι ο λιγότερο επισκεπτόμενος της ομάδας και αναμφισβήτητα ο πιο εκπληκτικός. Οι τοιχογραφίες του προστέθηκαν σταδιακά από το δεύτερο μισό του 13ου αιώνα έως τα τέλη του 15ου, καθιστώντας το εσωτερικό ένα στρωματωμένο αρχείο μεσαιωνικής νωπογραφίας παρά μια ενιαία παραγγελία. Το παλαιότερο στρώμα είναι μια σειρά σταυρών καθαγιασμού που σηματοδοτούν το σημείο όπου ευλογήθηκε το αρχικό κτίριο· μια μεταγενέστερη φάση του 13ου αιώνα πρόσθεσε μια σκηνή Γολγοθά πάνω από τη νότια είσοδο. Η πιο γνωστή τοιχογραφία, στον βόρειο τοίχο του κυρίως ναού, είναι ένα Δέντρο της Ζωής. Ο ναός είναι σεμνός σε κλίμακα σε σύγκριση με το κάστρο ή τον καθεδρικό ναό, και αυτό ακριβώς κάνει την πυκνότητα της μεσαιωνικής ζωγραφικής στο εσωτερικό του τόσο εντυπωσιακή.
Levoča: Προστέθηκε στην εγγραφή το 2009
Το Levoča είναι το πέμπτο και πιο πρόσφατα προστεθέν στοιχείο, που εντάχθηκε στην εγγραφή το 2009 μαζί με το πιο διάσημο αντικείμενό του: τον ύστερο γοτθικό ξύλινο βωμό στη Βασιλική του Αγίου Ιακώβου, σκαλισμένο από τον Δάσκαλο Παύλο του Levoča γύρω στο 1506–1517 και, με πάνω από 18 μέτρα, τον ψηλότερο γοτθικό βωμό του είδους του. Η ίδια η πόλη διατηρεί ένα σε μεγάλο βαθμό άθικτο μεσαιωνικό τείχος με τρεις σωζόμενες πύλες, ένα αναγεννησιακό δημαρχείο και έναν σιδερένιο «Κλωβό της Ντροπής» του 17ου αιώνα που χρησιμοποιούνταν κάποτε για δημόσια τιμωρία στην κεντρική πλατεία. Επειδή το Levoča ήταν μια οχυρωμένη εμπορική πόλη και όχι ένα θρησκευτικό ή στρατιωτικό φυλάκιο, συμπληρώνει την ομάδα της UNESCO με ένα αστικό, πολιτικό αντίβαρο στο κάστρο και τους εκκλησιαστικούς οικισμούς.
Βλέποντας το Σύμπλεγμα ως Ένα Ταξίδι
Το κάστρο, το Spišská Kapitula και το Spišské Podhradie βρίσκονται αρκετά κοντά μεταξύ τους ώστε μία μόνο ημέρα να καλύπτει και τα τρία άνετα, καθώς καταλαμβάνουν το ίδιο μικρό τμήμα της λεκάνης του Spiš και είναι ορατά το ένα από το άλλο από διάφορα σημεία των δρόμων προσέγγισης. Η εκκλησία του Žehra απέχει μια ακόμη σύντομη διαδρομή με το αυτοκίνητο και συνδυάζεται εύκολα με την ίδια ημέρα αν ταξιδεύετε με αυτοκίνητο αντί να βασίζεστε στην πεζή πρόσβαση του κάστρου. Το Levoča βρίσκεται ξεχωριστά από τα άλλα τέσσερα και αντιμετωπίζεται γενικά ως ξεχωριστή στάση — είτε ως προσθήκη μισής ημέρας είτε ως βάση για τη νύχτα, καθώς διαθέτει δικά του ξενοδοχεία και εστιατόρια που τα μικρότερα χωριά γύρω από το κάστρο ως επί το πλείστον στερούνται.