Inside the ruins
Co zobaczyć wewnątrz Zamku Spiskiego: przewodnik pieszy
Od romańskiego pałacu po wystawę izby tortur — oto, co faktycznie napotkasz, przechodząc przez dziedzińce, wieżę i sale muzealne Zamku Spiskiego.
Check dates and availability ↗Zacznij od tego, co jest faktycznie otwarte
Zamek Spiski wznosi się na swoim wzgórzu w trzech poziomach i nie wszystkie są obecnie dostępne. Dolny i środkowy dziedziniec są otwarte dla zwiedzających, a stamtąd możesz przejść wzdłuż odcinków murów obwodowych, przez zachowane bramy i obok podstaw kilku wież. Górny zamek — najstarsza, najwyżej położona część kompleksu, zawierająca romańskie jądro pałacowe — jest obecnie zamknięty, ponieważ Muzeum Spiskie prowadzi tam prace rekonstrukcyjne. Oznacza to, że część z tego, co opisano poniżej, może być obecnie widoczna tylko z zewnątrz, a nie z wnętrza sal. Dostęp zmienia się wraz z postępem renowacji, więc warto sprawdzić aktualne ogłoszenie muzeum przed planowaniem wizyty, zwłaszcza jeśli konkretne wnętrze jest powodem twojego przyjazdu.
The Romanesque Palace
Trzykondygnacyjny romański pałac, zbudowany na północnym skraju wzgórza z dużych ciosanych bloków kamiennych, jest jednym z najwcześniejszych zachowanych dzieł architektury świeckiej na Słowacji, datowanym na pierwszą połowę XIII wieku za Kolomana, syna króla Węgier Andrzeja II. Jego parter miał małe okna i służył do przechowywania, podczas gdy pierwsze piętro było reprezentacyjną salą oświetloną podwójnymi romańskimi oknami — projekt typowy dla ówczesnych budynków mieszkalnych o wysokim statusie. Pałac został zbudowany przed najazdem mongolskim w 1241 roku, który zamek przetrwał nienaruszony — jedna z niewielu twierdz w królestwie, która tego dokonała. Późniejsi właściciele nałożyli na to zmiany gotyckie i renesansowe, więc to, co widzisz dziś, to kilka stuleci budowania ułożonych na tym pierwotnym jądrze.
Okrągła wieża i jej widok
Charakterystyczna okrągła wieża zamku zastąpiła wcześniejszą wieżę w tym samym miejscu i została wzniesiona w ramach tej samej XIII-wiecznej kampanii budowlanej co romański pałac. Tam, gdzie jest dostępna, warto się wspiąć: nagrodą jest panoramiczny przegląd Kotliny Spiskiej, miasteczka Spišské Podhradie bezpośrednio poniżej i — w pogodny dzień — Tatr Wysokich na horyzoncie. Cylindryczna forma wieży była celowym ulepszeniem obronnym względem starszych kwadratowych projektów, trudniejsza do podkopania i lepiej odbijająca pociski. Stanowi kotwicę górnego zamku i wraz z pałacem tworzy najstarszą widoczną sylwetkę kompleksu — tę, którą większość ludzi rozpoznaje ze zdjęć zrobionych na drodze dojazdowej.
The Chapel of St Elizabeth
Późnogotycka kaplica poświęcona św. Elżbiecie Węgierskiej została dodana w drugiej połowie XV wieku, gdy nowy właściciel, Štefan Zápoľský, przebudował duże części zamku na wygodniejszą rezydencję szlachecką — dodając skrzydło pałacowe, salę rycerską i tę kaplicę obok. Arkadowy mur łączy kaplicę z okrągłą wieżą, wiążąc nowsze budownictwo z czasów Zápoľskiego ze starszym romańskim jądrem. To mniejszy, cichszy przystanek niż pałac czy wieża, ale wyznacza ostatnią główną fazę zamku jako zamieszkanej rezydencji, a nie wyłącznie militarnej twierdzy, tuż przed jego długim upadkiem w ruinę widoczną dziś.
Muzeum: Broń, zbroje i sala tortur
Muzeum Spiskie, które zarządza tym obiektem, organizuje wystawy w kilku zachowanych pomieszczeniach zamku. Można tu zobaczyć średniowieczną broń i zbroje, zrekonstruowaną kuchnię zamkową oraz sypialnię urządzoną w stylu epoki, a także sekcję archeologiczną prezentującą znaleziska od epoki kamienia po średniowiecze, odkryte na wzgórzu i wokół niego. Najczęściej omawianym pomieszczeniem jest ekspozycja sali tortur, ukazująca narzędzia historycznie używane do przesłuchań i kar — prezentowana jako eksponat muzealny, a nie inscenizacja, i niewskazana dla osób o słabych nerwach. Te sale wystawowe znajdują się zazwyczaj w częściach zamku aktualnie udostępnionych zwiedzającym, co czyni je jednym z pewniejszych punktów zwiedzania niezależnie od tego, które dziedzińce są w trakcie renowacji.
Dlaczego to ruina, a nie odrestaurowany pałac
Zamek Spiski wygląda tak, jak wygląda — bez dachu, otwarty na niebo — z powodu pożaru w 1780 roku. W tym czasie rodzina Csáky, jego ostatni właściciele, już go opuściła na rzecz wygodniejszych rezydencji w pobliżu, uznając stary zamek za niepraktyczny do zamieszkania. Dokładna przyczyna pożaru nigdy nie została ustalona; teorie wahają się od uderzenia pioruna po żołnierzy destylujących alkohol wewnątrz murów. Zamek stał następnie jako pozbawiona dachu ruina przez prawie dwa stulecia, zanim w 1961 roku został uznany za narodowy zabytek kultury i wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO w 1993 roku. Prace konserwatorskie, prowadzone od lat 70. XX wieku, mają charakter stopniowy i strukturalny, a nie stanowią próby odbudowy zamku w jego pierwotnym kształcie.